• Μεγάλα γράμματα
  • Κανονικά γράμματα
  • Μικρά γράμματα

Πωλείται ελπίς…/ Γράφει η Μάρω Σιδέρη

E-mail Εκτύπωση PDF

 

 
Μελετώντας  την κοινωνία του 20ου αιώνα ο αιώνιος έφηβος των ελληνικών γραμμάτων, Αντώνης Σαμαράκης είχε κλείσει την εικόνα της σ’ έναν υπέροχο και θλιμμένο τίτλο: «Ζητείται ελπίς». Πενήντα – πέντε χρόνια αργότερα κι ενώ διανύουμε με φοβισμένα  βήματα την «ατρόμητη» 21η χιλιετία, στο παγκόσμιο χωριό που ονομάζεται κόσμος η αναζήτηση της ελπίδας είναι τόσο επιτακτική, που έφτασε να βραβεύει ως γεγονός κάθε ελπίδα πριν αυτή γίνει γεγονός, πριν γίνει καν ελπίδα.
Η αγωνία μας  για ειρήνη, συνεργασία, ηρεμία, δικαιοσύνη, τελικά η αγωνία μας για ζωή, μας κάνει να ερωτευόμαστε- ατομικά, πολιτικά, κοινωνικά-  όποιον έχει ελπιδοφόρο στιλ, όποιον φαίνεται ή ακούγεται δίκαιος και δυνατός. Ως ένα σημείο αυτό μοιάζει φυσικό, στο βαθμό που η αισιοδοξία αλλά και η αφέλεια είναι ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Αυτό που βιώνουμε όμως με μικρό ή μεγάλο επίπεδο σήμερα δεν είναι ούτε αισιοδοξία, ούτε αφέλεια αλλά κάτι απροσδιόριστο, γιατί η ελπίδα στην οποία στηρίζουμε το μέλλον μας ( αισιόδοξα ή αφελώς) δεν έχει προλάβει να γίνει ελπίδα, αλλά παραμένει και λειτουργεί ως η εικόνα της ελπίδας: Ο συμπαθέστατος κατά τα άλλα Πρόεδρος των Η.Π.Α.  κύριος Ομπάμα, για παράδειγμα,  θα μείνει στην ιστορία της ανθρωπότητας ως ο άνθρωπος που τιμήθηκε με το Νόμπελ ειρήνης για προσπάθειες που θα κάνει… Είναι δηλαδή ο πρώτος άνθρωπος που βραβεύτηκε επειδή μοιάζει ελπιδοφόρος! Ανεξάρτητα αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με τη συγκεκριμένη επιλογή της Νορβηγικής επιτροπής, αυτή κάτι λέει για τη σύγχρονη αναζήτηση της ελπίδας, αλλά και για το πώς η ελπίδα πωλείται και αγοράζεται με μοναδικό κριτήριο  τη βιτρίνα.
Είναι η ταχύτητα με την οποία κινούνται  όλα γύρω μας, ή η δική μας κόπωση, αφέλεια ή ανωριμότητα που δεν μας αφήνει να μελετήσουμε τις έννοιες πίσω από τις λέξεις, τις δυνατότητες πίσω από τις προθέσεις και τελικά το δεδομένο πίσω από την προσδοκία;  Ή μήπως είναι η απίστευτη επιστήμη της εικόνας, που κυριαρχεί πια παντού, καθορίζει την πιο πολυπληθή κοινωνική συγκέντρωση αλλά και τα κατάβαθα της ατομικής συνείδησης και μετατρέπει το φαίνεσθαι σε ουσία και την ουσία σε φαίνεσθαι; Θαρρώ είναι όλα μαζί σε μια σχέση αντίστοιχη εκείνης της κότας και του αυγού.
 Όλα τρέχουν κι εμείς τρέχουμε μαζί τους ακόμα κι όταν στέκουμε τρομαγμένοι, γι’ αυτό ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τα πράγματα θυμίζει Monet: υπέροχα τοπία, πανέμορφες φιγούρες, γοητευτικά χρώματα, αλλά πρόσωπα θολά κι ασαφή. Κι όμως αυτή η ασάφεια μας έχει πείσει ότι ονομάζεται σαφήνεια, γι’ αυτό την πιστεύουμε σαν κάτι απόλυτα πραγματικό κι εναποθέτουμε σ’ αυτήν κάθε  ελπίδα.  
Δεν ισχυρίζομαι πως ό,τι φαντάζει ελπιδοφόρο, δεν μπορεί και να είναι, αλλά το γεγονός ότι η εν δυνάμει αλήθεια έφτασε να τιμάται σαν εν ενεργεία και ότι η εικόνα μιας πράξης βραβεύεται ως πράξη, δεν μπορεί παρά να προβληματίσει κυρίως για την ποιότητα του έργου που παράγει τελικά το image making για την κοινωνία. Αν για παράδειγμα θυμηθώ ότι ο αντίστοιχος Νομπελίστας του 2008 Μάρτι Αχτισάαρι είχε τιμηθεί  συγκεκριμένα «για τις μεσολαβητικές προσπάθειες 30 χρόνων για την επίλυση διεθνών συγκρούσεων σε Ευρώπη και Ασία», η επιλογή του Αμερικανού Προέδρου για το Νόμπελ με την γενικόλογη αιτιολογία περί των «εξαιρετικών προσπαθειών του για να ενδυναμώσει τη διεθνή διπλωματία και τη συνεργασία μεταξύ των λαών» μου δείχνει ότι έχουμε οριστικά περάσει στην εποχή του ελάχιστου, του γενικού και του αόριστου, σε μια εικονική πραγματικότητα, στην οποία η πολιτική, η πνευματική κίνηση, ο πολιτισμός και οι αξίες, θυμίζουν τις δικές μας παιδικές υπερβολές: «όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω πρόεδρος, πυροσβέστης και ποδοσφαιριστής!»
Όταν τα πλήθη μαγεύονται αφελώς από την εικόνα και ασχολούνται μόνο μ’ αυτή, τότε δημιουργούνται υπερφίαλες, ανόητες κοινωνίες, ανίκανες να καταλάβουν τα πραγματικά προβλήματα του εδώ και του τώρα. Όταν όμως στην ανοησία τους παρασύρουν και τους ταγούς, τότε πλήττονται σοβαρά σημαντικές αξίες και ιδανικά: Ξαφνικά ο αγώνας για την ειρήνη περιορίζεται σε γενικόλογες εξαγγελίες και φωτεινά χαμόγελα κι ο ανθρωπισμός δεν υπηρετείται  τόσο από τον αγώνα των ανά τον κόσμο αφανών εθελοντών στης διπλανής ή μακρινής μας πόρτας, όσο από τη μανία των απανταχού σταρ να υιοθετούν παιδάκια από όλες τις φυλές του πλανήτη και να τα περιφέρουν μπροστά τις κάμερες ως ένα  απαραίτητο αξεσουάρ που προσθέτει ένα touch φιλανθρωπίας  στην αψεγάδιαστη εικόνα τους. Ενδεχομένως και σ’ αυτές τις κινήσεις, το κίνητρο να είναι η αγάπη  προς τον άνθρωπο. Η προσήλωση  της παγκόσμιας προσοχής  στους σταρ της πολιτικής και της τέχνης ωστόσο, σε βάρος άλλων εξίσου – ή περισσότερο-  σημαντικών προσπαθειών, καταδικάζει την ίδια την αξία της προσφοράς στο επίπεδο της μόδας και τότε και η ελπίδα γίνεται προϊόν.
Το ερώτημα είναι γιατί  όλοι εμείς, τα μέλη αυτής της μεγάλης  παγκόσμιας ανώνυμης οικογένειας που ονομάζεται «κοινή γνώμη», είμαστε τόσο κουρασμένοι για να παλέψουμε για την ελπίδα, ώστε να  προτιμούμε να την αγοράσουμε, ή τόσο απαίδευτοι να την αναζητήσουμε, ώστε να ταυτίζουμε κάθε όμορφη εικόνα της με την πραγματική της αξία. Ξαφνικά  ο τίτλος του Σαμαράκη «ζητείται ελπίς» δεν φαντάζει τόσο θλιμμένος, γιατί η διαπίστωση ότι «πωλείται ελπίς» είναι πιο θλιβερή. Τουλάχιστο εκείνος ο τίτλος έκρυβε μια δύναμη, μια ενεργητική διάθεση, την άρνησή μας να καταθέσουμε τα όπλα. Δεν ξέρω αν η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Υποπτεύομαι όμως ότι πεθαίνει όταν δεν την αναζητούμε όταν δεν παλεύουμε γι’ αυτήν, και κακά τα ψέματα: Σ’ όλη την πορεία της η ανθρωπότητα πάλευε μέχρι τέλους για ότι δεν μπορούσε να αγοράσει. Αν επομένως σήμερα  η ελπίδα πωλείται κι αν εμείς την αγοράζουμε, τότε δεν παλεύουμε γι’ αυτήν και τότε αλίμονο, το τέλος της δεν είναι μακριά…


Πηγή: http://www.eptalofos.gr/Article/369/

 


Add this to your website
Βρίσκεσθε εδώ: Γενικού ενδιαφέροντος Πωλείται ελπίς…/ Γράφει η Μάρω Σιδέρη